ŞANZIMAN

EAT6 ve EAT8 Otomatik Şanzıman Bakımı: Belirtiler ve Yağ Değişimi

Peugeot, Citroën, Opel ve DS markalarının otomatik vitesli modellerinin büyük bölümünde EAT6 ya da EAT8 adlı tork konvertörlü otomatik şanzımanlar bulunur. Peugeot 308, 3008 ve 5008, Citroën C4, C3 Aircross ve C5 Aircross, Opel Grandland, Mokka ve yeni Astra ile DS 4 ve DS 7 Crossback bu şanzımanların kullanıldığı modellerden yalnızca birkaçıdır. Bu yazıda bu şanzımanlarda sık görülen belirtileri ve yağ değişiminin neden ihmal edilmemesi gerektiğini anlatıyoruz.

EAT6 ve EAT8 Arasındaki Fark

EAT6 altı ileri, EAT8 ise sekiz ileri vitesli otomatik şanzımandır. Her ikisi de Japon şanzıman üreticisi Aisin tarafından üretilen ve klasik tork konvertörüyle çalışan şanzımanlardır. Robotize şanzımanlardan farklı olarak vites geçişleri yumuşaktır ve debriyaj yerine hidrolik bir tork konvertörü kullanılır. EAT8, daha fazla vites kademesi sayesinde yakıt tüketimini düşürmeyi ve geçişleri daha akıcı hale getirmeyi amaçlar. Genel olarak EAT6 önceki nesil modellerde, EAT8 ise daha yeni modellerde karşımıza çıkar.

Ömür Boyu Yağ Gerçekten Ömür Boyu mu?

Birçok otomatik şanzıman için üretici, yağın ömür boyu değişmeyeceğini belirtir. Ancak buradaki ömür, ideal kullanım koşulları için hesaplanmış bir değerdir. İstanbul trafiğinde sürekli dur kalk yapan, yokuşlarda sık kalkış yapan ya da yük taşıyan bir araçta şanzıman yağı çok daha fazla ısınır. Isınan yağ zamanla özelliğini kaybeder, içinde sürtünme kaynaklı parçacıklar birikir ve şanzımanın hassas valf gövdesi bu kirlilikten etkilenir.

Bu nedenle atölyemizde, özellikle yoğun şehir içi kullanılan araçlarda, şanzıman yağının belirli aralıklarla kontrol edilmesini ve gerektiğinde değiştirilmesini öneriyoruz. Düzenli yağ değişimi, ileride çok daha masraflı olabilecek bir valf gövdesi ya da tork konvertörü onarımının önüne geçebilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

• Vites geçişlerinde hissedilen vuruntu ya da sarsıntı
• Gaz verildiğinde aracın gecikmeli tepki vermesi
• Düşük hızlarda, özellikle birinci ve ikinci vites arasında titreme
• Durağan halde D ya da R konumuna alırken sert oturma
• Devir yükseldiği halde aracın hızlanmaması, yani patinaj hissi
• Ekranda şanzıman arızası mesajı ve aracın tek viteste kalarak acil durum moduna geçmesi

Bu belirtilerin bir kısmı yalnızca yağ değişimi ve şanzıman adaptasyonlarının sıfırlanmasıyla düzelebilirken, bir kısmı valf gövdesi ya da solenoid arızasına işaret edebilir. Doğru karar vermek için önce arıza tespit cihazıyla hata kayıtları ve şanzıman yağ sıcaklığı gibi canlı veriler incelenmelidir.

Şanzıman Yağı Nasıl Değiştirilir?

Otomatik şanzımanda yağ değişimi, motor yağı değişimi kadar basit değildir. Şanzımandaki yağın tamamı tek seferde boşaltılamaz; bir kısmı tork konvertörü ve soğutma hattında kalır. Bu nedenle iki farklı yöntem kullanılır:

• Boşalt ve doldur yöntemi: Tapadan boşalabilen yağ alınır, yerine aynı miktarda yeni yağ konur. Yağın tamamına yakınını yenilemek için bu işlem birkaç kez tekrarlanabilir.
• Cihazla değişim: Şanzıman soğutma hattına bağlanan bir cihaz, eski yağı dışarı alırken yeni yağı sisteme verir. Böylece yağın büyük bölümü tek seferde yenilenir.

Hangi yöntem seçilirse seçilsin, en kritik nokta yağ seviyesinin doğru ayarlanmasıdır. Bu şanzımanlarda klasik bir yağ çubuğu bulunmaz; seviye, şanzıman yağı üreticinin belirttiği sıcaklık aralığındayken taşma tapası yöntemiyle kontrol edilir. Eksik ya da fazla yağ, vites geçişlerini doğrudan bozar. Kullanılan yağın da şanzımanın istediği spesifikasyona uygun olması gerekir; farklı tipte bir otomatik şanzıman yağı geçiş kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Değişim Sonrası Adaptasyon

Yağ değişiminden ya da şanzımanla ilgili bir onarımdan sonra şanzıman beyninde kayıtlı öğrenilmiş değerlerin sıfırlanması gerekebilir. Bu işlem arıza tespit cihazıyla yapılır. Ardından şanzıman, sürüş sırasında vites geçişlerini yeniden öğrenir. İlk kullanımda geçişlerin bir süre farklı hissedilmesi bu nedenle olağandır. Bu dönemde aracı sakin bir sürüşle kullanmak, öğrenme sürecinin sağlıklı tamamlanmasına yardımcı olur.

Sonuç

EAT6 ve EAT8 şanzımanlar, düzenli bakım yapıldığında uzun süre sorunsuz çalışabilen dayanıklı şanzımanlardır. Belirtileri erken fark etmek ve yağ bakımını ihmal etmemek, büyük bir onarım ihtimalini önemli ölçüde azaltır. Şimşek Oto Özel Servis, Peugeot, Citroën, Opel ve DS markalarının resmi servisi olmayan bağımsız bir özel servistir. Ustalarımız 1998'den bu yana bu markaların araçlarıyla çalışıyor. Bostancı Oto Sanayi Sitesi'ndeki atölyemizde Ataşehir, Kozyatağı, Maltepe ve Anadolu Yakası'ndan gelen araçlar için şanzıman arıza tespiti, yağ değişimi ve adaptasyon işlemlerini yapıyoruz.